BARIŞ KAYA

BARIŞ KAYA

3 Ocak 2020 00:01:00

Pir Sultan Abdal Kimdir ?

Pir Sultan'in asıl adı Haydar'dır. Sivas ili, Yıldızeli ilçesi, Çırçır Nahiyesi Banaz Köyünde doğmuştur. Yaşamının büyük bölümü Sivas'ın Yıldızeli ilçesinin Çırçır bucağına bağlı Banaz köyünde geçti. İdam edilen Pir Sultan Abdal'ın ölümünün, 1547-1551 ya da 1587-1590 yılları arasındaki bir tarih olduğu sanılıyor. Bir Bektaşi ocağının Piriydi. Sosyal ve inanç isyanının başını çekmiştir. Bu olay, Kanuni Sultan Süleyman ( 1520-1566) ve Şah Tahmasap (1524-1576) zamanında olmuştur. Şah Tahmasap, Şah İsmail'in oğluydu ve adı Pir Sultan'ın şiirlerinde geçmektedir.

Pir Sultan Abdal, Alevi gelenekleri ve tarikat içinde yetişti. Hayati (Şah İsmail), Kul Hüseyin ve Kul Himmet'ten etkilendi. Şiirlerinde duru ve yalın bir dil kullandı. Ana konuları, aşk, tasavvuf ve kavgadır. Tekke ve tasavvufun kalıplarını aşıp geniş bir halk kesimine seslenebildi. Medrese öğrenimi görmediği için, diğer bazı halk şairlerinin tersine, Divan Edebiyatı'ndan hiç etkilemedi.

Pir Sultan Abdal, Aleviler arasında Yedi Ulular olarak bilinen Yedi Ulu Ozan'dan birisidir. Genellikle Osmanlı bürokrasisine karşı tutumuyla bilinir. Deyişlerinde eski Türk kültürünü ve Alevi inancını yansıtır. Ölümünün ve deyişlerinin etkisiyle kolektif bir bilinç oluşmuş, onun adına birçok şiir, söz, anı oluşturulmuştur. Anadolu halk kültürünün yaşayan bir ögesi olarak görülmüştür.

Efsaneye göre, Pir Sultan, Hızır'a: "Gidip okuyacaksın. Paşa, hatta vezir olacaksın. Fakat beni asmağa geleceksin!" diye söylemiş. Pir Sultan Osmanlının zulmüne karşı ayaklandığında, Paşa olan Hızır, isyanı bastırmak görevine tayin olmuş. Pir Sultan Hızır tarafından tutuklanıp Sivas Toprak Kalesine konmuş ve idama mahkum edilmiştir.

Tekrar efsaneye göre, Hızır Paşa, Pir Sultan'ın hayatını kurtarmak için O'ndan "Şah" kelimesini kullanmadan üç nefes istemiştir. Pir Sultan sazını alıp Şah'ı öven üç nefes söyledi. Fakat bu övgü İran Şahını değil, Şah-ı Merdanı, yani Ali'yi anlatıyordu. Pir Sultan asıldı ve Hızır Paşanın adı lanetle anılmıştır.

Pir sultan abdal’ın dost üzerine söylediği şiirde geçen cümle;

Pir sultan abdalım can göye almaz haktan emir olmasa rahmet yağmaz.

Şu ellerin taşı bana hiç değmez

İlle de dostun bir tek gülü yaralar beni

hikaye olunur ki :

...pir sultan dar ağacına doğru yürümeye başlar.hızır pasa emir verir,herkes pir sultan'ı taşlasın, taş atmayanın boynu ucurulmus bilsin. ugruna mucadele ettigi halk pir sultan'ı taşlamaya başlar.taslar pir sultan'a kadar gelmekte ama değmeden dusmektedir. pir'in müsahibi ali baba tas atmasa da can korkusundan pir'e gül atar. gül pir'e deger ve yaralar. al kanlar akar bedeninden. can dostunun bu hareketinden incinen pir olur.

Yorum yap

Yazarın Diğer Yazıları